Niedrożność jelit. Co to jest i czym się charakteryzuje?

Niedrożność jelit to stan, w którym jelita zostają zablokowane, co uniemożliwia prawidłowe przemieszczanie się pokarmu, gazów i płynów przez przewód pokarmowy. Może ona występować w jelicie cienkim lub grubym i przybierać różne formy, w zależności od rodzaju blokady:

1. Niedrożność mechaniczna – polega na fizycznej przeszkodzie, która blokuje jelita, np. guzie, zrostach pooperacyjnych, przepuklinie lub skręcie jelit.
2. Niedrożność czynnościowa (porażenna) – wynika z zaburzeń motoryki jelit, co oznacza, że jelita nie są w stanie prawidłowo wykonywać ruchów perystaltycznych, nawet jeśli nie ma fizycznej przeszkody.

Niedrożność jelit – przyczyny

Niedrożność jelit może być spowodowana wieloma różnymi czynnikami. W zależności od rodzaju niedrożności, przyczyny te mogą być mechaniczne lub funkcjonalne:

Niedrożność mechaniczna – najczęstsze przyczyny

• Zrosty pooperacyjne – to blizny wewnątrz jamy brzusznej, które tworzą się po operacjach i mogą powodować zablokowanie jelit. Są jedną z najczęstszych przyczyn mechanicznej niedrożności.
• Przepuklina – jelito może uwypuklać się przez osłabioną ścianę mięśniową (np. w przypadku przepukliny pachwinowej), co prowadzi do zablokowania przepływu treści jelitowej.
• Nowotwory jelit – guzy, zarówno łagodne, jak i złośliwe, mogą powodować częściową lub całkowitą blokadę.
• Skręt jelit (volvulus) – jelita mogą ulec skręceniu wokół własnej osi, co odcina przepływ krwi i blokuje jelito.
• Wgłobienie jelit – szczególnie u dzieci, kiedy jedna część jelita wsunie się w drugą, tworząc rodzaj „teleskopu”, co prowadzi do blokady.
• Ciała obce – połknięcie nietrawionych przedmiotów (np. monet, guzików) może prowadzić do mechanicznej niedrożności, zwłaszcza u dzieci.

Niedrożność czynnościowa (porażenna) – najczęstsze przyczyny

• Zaburzenia neurologiczne – nieprawidłowa funkcja układu nerwowego kontrolującego ruchy jelit może prowadzić do zahamowania perystaltyki.
• Stan zapalny – ciężkie zapalenie jelit lub otrzewnej może powodować czasową utratę ruchów jelitowych.
• Powikłania po operacjach – zabiegi chirurgiczne w obrębie jamy brzusznej mogą czasowo sparaliżować jelita.
• Infekcje – infekcje wewnętrzne, takie jak zapalenie otrzewnej, mogą prowadzić do porażenia jelit.
• Leki – niektóre leki, szczególnie opioidy, mogą powodować spowolnienie lub zahamowanie ruchów jelitowych.

Jakie są objawy niedrożności jelit?

Objawy niedrożności jelit mogą różnić się w zależności od jej przyczyny i stopnia zaawansowania, ale do najczęstszych symptomów należą:

1. Ból brzucha – ból może być intensywny, skurczowy i pojawiać się falami. W przypadku mechanicznej niedrożności jest często ostry, natomiast przy porażennej – tępy i rozlany.
2. Wzdęcia – brzuch staje się powiększony i twardy z powodu gromadzenia się gazów i płynów w jelitach.
3. Nudności i wymioty – mogą być uporczywe i zawierać treść jelitową, szczególnie w przypadku niedrożności jelita cienkiego.
4. Brak wypróżnień i gazów – niemożność oddawania gazów lub stolca to kluczowy objaw niedrożności jelit.
5. Osłabienie, odwodnienie – nasilone wymioty i brak możliwości spożywania pokarmów mogą prowadzić do szybkiego odwodnienia, osłabienia oraz zaburzeń elektrolitowych.

Jak wygląda diagnoza niedrożności jelit?

Diagnoza niedrożności jelit opiera się na:

• Wywiadzie lekarskim – lekarz zapyta o objawy, historię wcześniejszych operacji brzusznych oraz inne możliwe przyczyny.
• Badaniu fizykalnym – osłuchiwanie brzucha za pomocą stetoskopu może ujawnić brak ruchów jelitowych (w przypadku niedrożności porażennej) lub dźwięki wskazujące na próbę przepchnięcia treści przez blokadę.
• Badania obrazowe – do potwierdzenia diagnozy mogą być potrzebne badania, takie jak:
  • RTG jamy brzusznej – może ujawnić rozdęcie jelit oraz poziomy płynów.
  • Tomografia komputerowa (TK) – szczególnie przydatna do identyfikacji przyczyny niedrożności, takiej jak guzy, zrosty czy skręt jelit.
  • USG brzucha – często stosowane u dzieci, szczególnie w przypadku wgłobienia jelit.

Leczenie niedrożności jelit

W niektórych przypadkach konieczna jest natychmiastowa interwencja chirurgiczna, w innych można próbować leczenia zachowawczego.

Leczenie zachowawcze (w przypadku niedrożności porażennej lub częściowej mechanicznej)

• Nawodnienie dożylne – pacjenci często potrzebują podawania płynów i elektrolitów dożylnie, aby przeciwdziałać odwodnieniu.
• Sonda nosowo-żołądkowa – wprowadza się cienką rurkę przez nos do żołądka, aby usunąć treść żołądkową, co zmniejsza nacisk na jelita.
• Leki prokinetyczne – w przypadku niedrożności porażennej, leki mogą pomóc w stymulacji ruchów jelitowych.

Leczenie chirurgiczne (w przypadku pełnej mechanicznej niedrożności)

• Usunięcie przeszkody – w przypadku guzów, przepuklin czy skrętów jelit, chirurg może usunąć przeszkodę lub wykonać inne procedury, takie jak wycięcie zablokowanej części jelita.
• Rozdzielanie zrostów – jeśli niedrożność jest spowodowana zrostami pooperacyjnymi, chirurg może rozdzielić te tkanki.
• Operacje w nagłych przypadkach – w przypadku poważnych powikłań, takich jak martwica jelit czy perforacja, konieczna jest szybka interwencja chirurgiczna.

Powikłania niedrożności jelit

Nieleczona niedrożność jelit może prowadzić do poważnych, potencjalnie zagrażających życiu powikłań, takich jak:

• Martwica jelit – zablokowane jelito może ulec niedokrwieniu, co prowadzi do martwicy jego fragmentu.
• Perforacja jelit – gdy jelito pęka, treść jelitowa przedostaje się do jamy brzusznej, co prowadzi do zapalenia otrzewnej.
• Sepsa – infekcja może się rozprzestrzenić po całym organizmie, prowadząc do stanu zagrażającego życiu.

Podsumowanie

Niedrożność jelit to poważny stan wymagający natychmiastowej diagnozy i leczenia. Objawy, takie jak intensywny ból brzucha, wzdęcia, wymioty oraz brak wypróżnień, powinny wzbudzić niepokój i skłonić do natychmiastowej konsultacji z lekarzem.

Może Cię również zainteresować: Dieta przy IBS

Wczesna diagnoza i właściwe postępowanie mogą zapobiec poważnym powikłaniom i uratować życie pacjenta. Regularne badania, szczególnie po operacjach brzusznych, oraz szybkie reagowanie na objawy mogą pomóc w uniknięciu tego groźnego schorzenia. Jeśli ten problem dotyczy właśnie Ciebie, nie zwlekaj i zgłoś się do SIBO Instytutu w Bydgoszczy po fachową pomoc z zakresu dietetyki i chorób układu pokarmowego!