Nietolerancja laktozy

Laktoza, zwana inaczej cukrem mlecznym, zaliczana jest do dwucukrów, który składa się z cząsteczki galaktozy i glukozy. Cukry te połączone są ze sobą wiązaniem β-1, 4-glikozydowym. Omawiany dwucukier charakteryzuje się mniejszą słodyczą niż sacharoza czy glukoza, ma ona także niski indeks glikemiczny. Ponadto laktoza wpływa korzystnie na motorykę jelit oraz wykazuje właściwości regenerujące nabłonek jelitowy.

Co powoduje nietolerancję laktozy?

Przyczyny nietolerancji laktozy prezentują się jak poniżej:

• niedobór laktazy, czyli całkowity brak w błonie śluzowej jelita cienkiego aktywności enzymu laktazy – zaburzenie to jest uwarunkowane genetycznie;
• hipolaktazja, która wynika ze zmniejszonej aktywności laktazy – może być albo uwarunkowana genetycznie, albo jej przyczynę może stanowić uszkodzenie powierzchni błony śluzowej jelita (przyczyna wtórna); hipolaktazja może wystąpić zarówno u dzieci oraz młodzieży, jak i u osób dorosłych.

Hipolaktazja występuje częściej u osób w podeszłym wieku, jako że wraz z upływem lat zmniejsza się zdolność organizmu do wytwarzania laktazy.

Czym objawia się nietolerancja laktozy?

Objawy nietolerancji laktozy są niespecyficzne i przypominają objawy wielu chorób przewodu pokarmowego (zwłaszcza zespołu jelita drażliwego). Do ich grona zaliczyć można m.in.:

• biegunki;
• wzdęcia;
• bóle brzucha;
• „przelewanie” w jamie brzusznej;
• oddawanie nadmiernej ilości gazów;
• kolki;
• nudności i wymioty (u niektórych).

Stopień nasilenia tych objawów w głównej mierze zależy od ilości spożytej laktozy (im większa dawka, tym objawy są bardziej nasilone), a także od stopnia niedoboru laktazy i postaci spożytego pokarmu zawierającego laktozę.

Czy da się wyleczyć nietolerancję laktozy?

W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy leczenie polega na wyeliminowaniu z diety produktów zawierających cukier mleczny.

Pacjenci z wrodzonym niedoborem laktazy nie są w stanie strawić nawet niewielkiej ilości pokarmu zawierającego laktozę, a stan taki, jeśli pozostanie nieleczony, może nawet zagrażać życiu. W trawieniu produktów mlecznych mogą pomóc tabletki z laktazą. W przypadku pierwotnego niedoboru laktazy zalecana kuracja może uwzględniać całkowite wyeliminowanie z jadłospisu produktów zawierających laktozę lub ograniczyć jej spożycie. Czasami do żywności można dodawać tabletki laktazy.

Leczenie wtórnej postaci nietolerancji laktozy polega na okresowej eliminacji produktów zawierających cukier mleczny, a w przypadku dzieci i niemowląt – stosowaniu mleka w proszku niezawierającego laktozy. Dieta przy nietolerancji laktozy powinna być stosowana do czasu, aż nie zostanie wyleczona choroba, która spowodowała uszkodzenie nabłonka jelita (wyjątek może stanowić np. choroba Leśniowskiego-Crohna). Po jego zregenerowaniu objawy nietolerancji powinny ustąpić i wówczas też można wrócić do normalnej diety.

Czy nietolerancja laktozy i alergia na mleko to to samo?

Nietolerancja laktozy nie jest tym samym co alergia na mleko. Uczulenie na mleko jest nadmierną reakcją układu odpornościowego, która pojawia się w wyniku kontaktu z alergenem (zwykle są nim białka mleka). Poza tym objawy alergii na mleko pojawiają się od razu po jego wypiciu, a nie po kilkunastu godzinach. Jednym z symptomów są zmiany skórne – najczęściej pokrzywka.

Diagnoza nietolerancji laktozy

Jak można zdiagnozować nietolerancję laktozy? Istnieje na to kilka sposobów:

• Próba eliminacyjna – przez dwa tygodnie należy stosować dietę bezlaktozową. Jeżeli w tym czasie objawy ustąpią, a po ponownym spożyciu laktozy znów się pojawią, można podejrzewać nietolerancję tego cukru;
• Badanie molekularne polimorfizmu genu laktazy (LCT) – metoda potwierdzająca lub wykluczająca hipolaktazję typu dorosłego (ATH);
• Badanie pH stolca – kwaśne pH wskazuje na nietolerancję pokarmową, ponieważ niestrawiona laktoza zakwasza stolec,
• Test doustnego obciążenia laktozą – badanie polega na podaniu pacjentowi laktozy, a następnie na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi,
• Wodorowy test oddechowy – pacjentowi będącemu na czczo podaje się określoną dawkę laktozy, a następnie mierzy się stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. U osób z nietolerancją laktozy odnotowuje się przekroczenie normy stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. Wszystko dlatego, że laktoza ulega fermentacji w jelicie grubym, w wyniku czego wytwarzają się spore ilości wodoru, które usuwane są przez drogi oddechowe. Jest to bardzo pomocne, a przy tym nieinwazyjne badanie diagnostyczne,
• Badanie endoskopowe – najskuteczniejsze, ale jednocześnie najbardziej inwazyjne badanie, które polega na pobraniu niewielkiego fragmentu jelita cienkiego w celu oceny zawartości laktazy.

Również może Cię zainteresować: Znaczenie błonnika w diecie

Klinika SIBO Instytut w Bydgoszczy zrzesza specjalistów, którzy są w stanie pomóc z tym, a także wieloma innymi problemami. Jeśli dotyczy on właśnie Ciebie – nie zwlekaj i skontaktuj się z nami!